Reformy na Ukrainie nabierają tempa

,

Bank Światowy oraz Wspólnota Energetyczna zatwierdziły dotychczas przeprowadzone reformy w ukraińskim sektorze gazowym. Podczas rozmów z rządem ustalono nowy harmonogram reform, który przewiduje zmiany podatkowe oraz reorganizację NAK Naftohaz. W tym samym czasie państwowy koncern zaczął korzystać ze swoich uprawnień i wstrzymał dostawy gazu do swoich dłużników.

Ukraiński rząd wydał 25 kwietnia br. rozporządzenie, które ustala harmonogram reform w sektorze gazowym. Jest to wynik spotkania z przedstawicielami Banku Światowego oraz Wspólnoty Energetycznej, podczas którego oceniono dotychczasowe dokonania władz ukraińskich w zakresie reform oraz omówiono następne kroki. Wspomniane organizacje zatwierdziły wykonanie przez Ukrainę takich zobowiązań, jak uchwalenie ustawy „o rynku gazu”, podniesienie taryf za gaz dla mieszkańców i przemysłu oraz zmianę stawek dla PAO Ukrhazwydobuwannia.

W nowym haromonogramie priorytetowe miejsce znalazło opracowanie taryf dla eksploatacji złóż gazu ziemnego i ropy naftowej. Do czerwca br. zobowiązano się zreformować Kodeks Podatkowy pod kątem zmian w opodatkowaniu eksploatacji złóż gazu ziemnego. W Kodeksie mają się również znaleźć zmiany dotyczące mechanizmów nakładania podatków na koncerny w sektorze energetycznym, które sprawują użytkowanie wieczyste, zarówno przy poszukiwaniu, jak i produkcji gazu ziemnego. Zmiany wejdą w życie od stycznia 2016 r.

W okresie kwiecień-październik br. Ministerstwo Energetyki, NKREKU oraz Komitet Antymonopolowy zobowiązały się złożyć do Sekretariatu Wspólnoty Energetycznej projekt restrukturyzacji NAK Naftohaz, przewidujący podział jego działalności. Zakończenie procesu reformowania największego koncernu na Ukrainie powinno zakończyć się do czerwca 2016 r. Jednocześnie władze powinny przyjąć plan, który minimalizowałby ryzyka, które niesie podział koncernu i zabezpieczałby spłatę zadłużenia.

Rząd ma rozpocząć prace nad uproszczeniem mechanizmów subsydiowania mieszkańców oraz zabezpieczania w budżecie państwa niezbędnych środków na ten cel. Do października br. rząd ma również rozpatrzyć projekty ustaw dotyczące regulowania w sferze energetyki i komunalnych usług oraz informacji o strukturze kosztów własnych przedsiębiorstw wydobywających gaz ziemny, w których NAK Naftohaz posiada powyżej 50% akcji.

Do sierpnia 2016 r. rząd wraz z NKREKU zobowiązał się przyjąć Kodeks Systemu Gazociągowego, który będzie w sposób transparentny regulował mechanizmy tworzenia taryf na tranzyt gazu i wprowadzi punkty wejścia i wyjścia. W tym czasie mają zostać zrealizowane zmiany w zakresie organizacji aukcji sprzedaży praw do eksploatacji złóż gazu ziemnego, w celu zwiększenia transparentności procesu.

Do maja 2016 r. zobowiązano się przeprowadzić audyt koncernów, zarówno prywatnych, jak i państwowych eksploatujących złoża gazu ziemnego pod kątem zachowania standardów ekologicznych ich eksploatacji oraz zgodności z prawem przyznanych im licencji.

W harmonogramie przewiduje się mechanizm stopniowej i dobrowolnej rezygnacji z co najmniej 5% pozwoleń na eksploatację złóż, w przypadku niemożności wypełnienia w całości przewidzianych pozwoleniem prac. Ustawa ma dotyczyć koncernów, w których państwo posiada powyżej 50% udziałów.

Proces reform na Ukrainie przynosi wymierne rezultaty. W ostatnim czasie państwowy koncern NAK Naftohaz zdecydował się na wykorzystanie nowych narzędzi w relacjach z odbiorcami gazu. Władze koncernu poinformowały o wstrzymaniu dostaw gazu do odbiorców, którzy mają wobec niego zadłużenie. Zadłużenie odbiorców wobec NAK Naftohaz wynosi 23 mld UAH, a od początku roku kwota ta wzrosła o 69%.

W pierwszej kolejności reorganizowany jest system podatkowy, co ma zagwarantować Ukrainie zwiększenie wpływów do budżetu i możliwość samoistnego finansowania reform. Drugim ważnym filarem reform jest ustalenie przejrzystych reguł na rynku, ograniczenie wpływów oligarchów i przywrócenie kontroli państwa nad swoją własnością. Należy jednocześnie podkreślić, że na Ukrainie wciąż funkcjonuje silne lobby, w postaci oligarchów, przeciwne reformom. Należy zakładać, że dopóki na Ukrainie istnieje tak silna koncentracja kapitału i środków w ich rękach, nie będą zrealizowane żadne reformy, poza tymi, które są wymagane przez organizacje międzynarodowe. Trudno przewidzieć również skutki ich implementacji i ocenić, czy założenia reform, będą realizowane w praktyce.

Część reform, które weszły w życie, szczególnie dotyczących spółek państwowych już przynosi pozytywne konsekwencje. Wstrzymanie dostaw gazu przez NAK Naftohaz dla odbiorców, którzy nie płacą za surowiec jest ważnym przejawem realizacji refom i początkiem wprowadzania mechanizmów rynkowych do spółek państwowych.