Rada Najwyższa Ukrainy uchwaliła ustawę „o rynku gazu ziemnego”

,

9 kwietnia Rada Najwyższa przyjęła rządowy projekt ustawy „o rynku gazu ziemnego”, dzięki któremu do ukraińskiego prawodawstwa implementowany zostanie III pakiet energetyczny UE. Dokument ma charakter ramowy i wymaga uchwalenia szeregu aktów wykonawczych.

9 kwietnia br. Ukraińska Rada Najwyższa przyjęła ustawę nr 2550 „o rynku gazu ziemnego”, która umożliwi reformę ukraińskiego sektora gazowego. Ustawa była wyczekiwanym od dawna dokumentem, co pozwoliło na stosunkowo spokojne jej uchwalenie większością 290 (z 420) deputowanych.

Ustawa „o rynku gazu ziemnego” jest dokumentem strategicznym, który wyznacza kierunki reformy ukraińskiego sektora energetycznego. Głównym zadaniem ustawy jest stworzenie zliberalizowanego, detalicznego i hurtowego rynku gazu na Ukrainie z transparentnymi zasadami konkurencji. Najważniejszy zapis dotyczy podziału państwowego koncernu NAK Naftohaz. Zgodnie z ustawą, w 2016 r. ma dojść do podziału spółki (unbundlingu) na trzy niezależne podmioty zajmujące się wydobyciem, transportem i dystrybucją gazu. Koncern nie będzie natomiast podlegał prywatyzacji.

Kolejne zmiany dotyczą narodowego regulatora NKREKU, który zgodnie ze standardami UE zostanie uniezależniony od rządu. Zadaniem NKREKU będzie regulacja państwowych monopoli, ustalanie cen i taryf za usługi w sektorze oraz kontrola i egzekwowanie przestrzegania zasad wolnej konkurencji i transparentności na rynku. Zmniejszona zostanie również ilość niezbędnych dla funkcjonowania rynku licencji.

Kontrowersyjną zmianą, która została wniesiona do rządowego projektu, jest natomiast poprawka nr 213, która wprowadza zakaz przekazywania w użytkowanie sieci dystrybucyjnych spółkom niepaństwowym. Dzięki poprawce państwo może przywrócić swoją kontrolę nad sieciami a przede wszystkim wprowadzić opłatę za korzystanie z nich. Poprawka nie reguluje jednak szczegółów technicznych wprowadzenia w życie tego zakazu oraz sposobu uregulowania sytuacji koncernów, które już dziś mają w użytkowaniu sieci, jak np. koncern Ostchem Dmitra Firtasza.

Nowy akt prawny zacznie obowiązywać z dniem 1 października, kiedy moc prawną straci poprzednia ustawa „o zasadach funkcjonowania rynku gazu.” Władze przewidują, że w ciągu półtora roku uda się wprowadzić w życie wszystkie zapisy nowej ustawy (w tym podziału koncernu NAK Naftohaz).

Ustawa „o rynku gazu ziemnego” ma charakter przełomowy dla ukraińskiego sektora gazowego, implementując przepisy UE, do których przyjęcia władze kraju zobowiązały się wstępując do Wspólnoty Energetycznej jeszcze w 2005 r. Przyjęcie ustawy powodowane było silną presją międzynarodowych organizacji finansowych, w tym przede wszystkim MFW i było jednym z głównych warunków udzielenia dalszej pomocy finansowej.

Ustawa może przyczynić się do modernizacji sektora gazowego na Ukrainie i jego integracji z rynkami UE, co jest szczególnie ważne wobec niepewności dostaw gazu z Rosji, niedofinansowania ukraińskiego sektora oraz lobbowania Ukrainy na rzecz utworzenia na jej terytorium unijnego hubu gazowego.

Dokument ma jednak charakter ramowy, a jego rzeczywisty kształt i skutki dla sektora będzie można ocenić po implementacji aktów wykonawczych. Te jednak będą zależały od intencji i determinacji władz. Uwzględniając ukraińskie uwarunkowania, oczekiwać można tradycyjnej opieszałości przy implementacji tego aktu prawnego powodowanej rozbudowaną biurokracją. Z drugiej strony nie należy ignorować wpływu grup interesu i oligarchów, które są wciąż na Ukrainie silne, a z pewnością będą starały się wypaczyć główne zasady ustawy jak transparentność, czy wolna konkurencja i możliwe niekorzystne dla nich implikacje.